Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τα δημοσιονομικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κομισιόν επαναφέρει δυναμικά στο προσκήνιο την αναθεώρηση της Οδηγίας για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης Καπνού (TED), προκαλώντας ήδη έντονες αντιδράσεις από τη βιομηχανία του καπνού.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Euractiv, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει αύξηση του φόρου στα τσιγάρα κατά 139%, ενώ ανάλογες μεγάλες επιβαρύνσεις σχεδιάζονται και για τα υπόλοιπα καπνικά προϊόντα, όπως τα θερμαινόμενα και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Το μέτρο προωθείται με βασικό στόχο την ενίσχυση των κρατικών εσόδων ενόψει των διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034.
Πίσω από τη φιλόδοξη αυτή πρωτοβουλία βρίσκεται ο Ολλανδός επίτροπος Βόπκε Χούκστρα, αρμόδιος για θέματα φορολογίας, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει το χαρτί της φορολογίας προϊόντων καπνού προκειμένου να ενισχυθούν οι εθνικοί προϋπολογισμοί και, κατ’ επέκταση, το κοινό ταμείο της Ε.Ε.
Πίεση για έσοδα – φόβοι για παραοικονομία
Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι: το Τμήμα Προϋπολογισμού της Κομισιόν φέρεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση πρόσθετων πόρων για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες της επόμενης προγραμματικής περιόδου. Το πρώτο σχέδιο για τον νέο προϋπολογισμό αναμένεται να δημοσιευθεί τον Ιούλιο, επιτείνοντας την αίσθηση επείγοντος γύρω από το θέμα της φορολόγησης.
Ωστόσο, η αντίδραση από την πλευρά της καπνοβιομηχανίας είναι σφοδρή. Εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν ότι μια τόσο επιθετική ρύθμιση μπορεί να αποδειχθεί αυτοκαταστροφική, καθώς εκτιμούν πως η υπερφορολόγηση θα ενισχύσει το λαθρεμπόριο και θα ωθήσει πολλούς καταναλωτές στη μαύρη αγορά, μειώνοντας τελικά τα φορολογικά έσοδα αντί να τα αυξήσει.
Διπλό στοίχημα: Υγεία και οικονομία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την πλευρά της επιμένει ότι η μεταρρύθμιση εντάσσεται και σε μια ευρύτερη υγειονομική στρατηγική για τον περιορισμό της κατανάλωσης καπνού, ειδικά μεταξύ των νέων. Το δίλημμα είναι σαφές: μπορεί μια γενναία αύξηση τιμών να αποθαρρύνει το κάπνισμα, αλλά πώς θα αποτραπεί ταυτόχρονα η εκτίναξη της παραοικονομίας;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η όποια πρόταση τροποποίησης της οδηγίας TED θα πρέπει να εξασφαλίσει ομοφωνία από όλα τα κράτη-μέλη — ένα εγχείρημα εξαιρετικά απαιτητικό, με δεδομένες τις διαφορετικές εθνικές στάσεις και προσεγγίσεις στο θέμα της φορολογίας του καπνού.
Η μάχη για τον καπνό, τελικά, δεν θα δοθεί μόνο στον δρόμο της δημόσιας υγείας ή της δημοσιονομικής ισορροπίας, αλλά και στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες. Και εκεί, κάθε ποσοστό θα μετράει διπλά.
