Ξημερώματα 27 Ιουνίου 2015, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας απευθύνεται στον ελληνικό λαό μέσω διαγγέλματος. Με φόντο τις τεταμένες διαπραγματεύσεις με τους Θεσμούς, ανακοινώνει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την αποδοχή ή απόρριψη της πρότασής τους. Το δημοψήφισμα ορίζεται για την Κυριακή 5 Ιουλίου 2015.
«Τη λύση θα τη δώσει ο λαός», δηλώνει ο Τσίπρας.
Οι πίσω σκέψεις και οι «κόκκινες γραμμές»
Το δημοψήφισμα δεν ήταν μια αυθόρμητη απόφαση. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Τσίπρας το επεξεργαζόταν ήδη από τον Απρίλιο του 2015. Οι πιέσεις από τους Θεσμούς για ένα νέο πρόγραμμα λιτότητας και η άρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να το δεχτεί, οδήγησαν σε αδιέξοδο.
Ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης – μαζί με τον Τζέιμς Γκαλμπρέιθ – εκπόνησαν σχέδιο εξόδου από την ευρωζώνη, με προβλέψεις για:
-
κλείσιμο τραπεζών
-
έλεγχο κεφαλαίων
-
χρήση IOUs
-
επιστράτευση υπαλλήλων
-
εθνικοποίηση της Τράπεζας της Ελλάδος
Το ερώτημα και τα… ανεφάρμοστα έγγραφα
Το ερώτημα του δημοψηφίσματος βασίστηκε σε δύο τεχνικά κείμενα των Θεσμών, τα οποία πολλοί πολίτες δεν διάβασαν ποτέ. Ήταν:
Οι πολίτες καλούνταν να απαντήσουν αν εγκρίνουν ή όχι την πρόταση της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Όσοι διαφωνούσαν ψήφιζαν «Όχι», όσοι συμφωνούσαν «Ναι».
Το έθνος διχάζεται: Συλλαλητήρια, ένταση και φόβος
Καθώς πλησίαζε η ημερομηνία, η Ελλάδα διχάζεται:
-
Ο ΣΥΡΙΖΑ, οι ΑΝΕΛ και η Χρυσή Αυγή στηρίζουν το ΟΧΙ
-
ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι υποστηρίζουν το ΝΑΙ
Στην πλατεία Συντάγματος γίνονται ογκώδη συλλαλητήρια και από τις δύο πλευρές, ενώ η χώρα βιώνει κλειστές τράπεζες, capital controls και ουρές στα ΑΤΜ.
Το αποτέλεσμα και η επόμενη μέρα
Στις 5 Ιουλίου 2015, το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο:
-
61,38% ΟΧΙ
-
38,62% ΝΑΙ
Το Μαξίμου και η Κουμουνδούρου πανηγυρίζουν. Στην πλατεία Συντάγματος στήνονται χοροί. Όμως λίγες μέρες μετά, η κυβέρνηση υπογράφει το 3ο Μνημόνιο, παρά το αποτέλεσμα. Ο Τσίπρας δηλώνει ότι ήταν αναγκασμένος να το κάνει «για να μη χρεοκοπήσει η χώρα».
Δέκα χρόνια μετά: Κληρονομιά ενός ριψοκίνδυνου ρίσκου
Σήμερα, το δημοψήφισμα του 2015 παραμένει σημείο αναφοράς:
-
Για πολλούς, ήταν η ύψιστη στιγμή λαϊκής κυριαρχίας
-
Για άλλους, μια ανεύθυνη πολιτική μπλόφα που ακυρώθηκε στην πράξη
Το μόνο βέβαιο είναι ότι στιγμάτισε μια ολόκληρη γενιά πολιτών και πολιτικών.
