Μετά τον ισχυρό σεισμό των 8,8 Ρίχτερ ανοιχτά της Καμτσάτκα στη Ρωσία, κύματα τσουνάμι έφτασαν ήδη στη Χαβάη και την Αλάσκα, προκαλώντας έκτακτες προειδοποιήσεις και εκκενώσεις. Καθώς ο πλανήτης παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, τα διεθνή μέσα εξηγούν τι ακριβώς είναι ένα τσουνάμι και πώς διαφέρει από την εικόνα ενός “γιγαντιαίου κύματος”, που συνήθως προβάλλεται.
Πώς δημιουργείται ένα τσουνάμι
Σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία των ΗΠΑ (NWS), ένα τσουνάμι προκαλείται όταν μετατοπίζεται απότομα ο πυθμένας της θάλασσας, κυρίως εξαιτίας:
-
Ισχυρού σεισμού
-
Ηφαιστειακής έκρηξης
-
Κατολίσθησης (υποθαλάσσιας ή παράκτιας)
Αυτή η απότομη μετατόπιση μετακινεί τεράστιες ποσότητες νερού, που εξαπλώνονται σε όλα τα σημεία του ωκεανού σαν ομόκεντροι κύκλοι.
Δεν μοιάζει πάντα με «γίγαντα κύμα»
Το CNN επισημαίνει ότι η δημοφιλής εικόνα ενός μεγάλου κύματος που «σκουπίζει» την ακτή δεν αποδίδει την πραγματικότητα. Αντί για ένα εντυπωσιακό κύμα, τα τσουνάμι συχνά εμφανίζονται ως ξαφνική, ταχύτατη άνοδος της στάθμης της θάλασσας – σαν ένας ορμητικός ποταμός που πλημμυρίζει την ακτή.
Σειρά κυμάτων, όχι μόνο ένα
Τα τσουνάμι δεν περιορίζονται σε ένα κύμα. Αντίθετα, πρόκειται για σειρά κυμάτων που μπορούν να φτάνουν σε χρονικά διαστήματα από λίγα λεπτά έως ώρες, προκαλώντας επαναλαμβανόμενες πλημμύρες. Οι επιπτώσεις μπορούν να φτάσουν ακόμη και 1,5 χιλιόμετρο μέσα στην ξηρά, ειδικά σε περιοχές με μικρό υψόμετρο.
Τοπικές διαφορές στην ένταση
Η επίδραση του τσουνάμι μπορεί να διαφέρει δραματικά ανάλογα με:
-
Τη γεωμορφολογία της ακτής
-
Την υποθαλάσσια τοπογραφία (βαθιά ή ρηχή θάλασσα)
-
Τη θέση της ακτής σε σχέση με την κατεύθυνση διάδοσης των κυμάτων
Σεισμολόγος: «Σαν χείμαρρος πλημμυρικών υδάτων»
Η σεισμολόγος Χέλεν Γιανιζέφσκι, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης, εξηγεί:
«Ένα κύμα τσουνάμι δεν μοιάζει με το κύμα που βλέπουμε στην παραλία. Είναι ένας παρατεταμένος χείμαρρος που πλημμυρίζει με ταχύτητα την ακτογραμμή. Μπορεί να χτυπήσει πολλές φορές και να παρασύρει ανθρώπους ή οχήματα μέσα σε δευτερόλεπτα».
Επιπλέον, σημειώνει ότι η υποχώρηση των νερών πριν την άφιξη ενός τσουνάμι είναι σημαντική προειδοποίηση, και καλεί σε άμεση απομάκρυνση από την ακτή.
Κίνδυνος ακόμα και με μικρό κύμα
Η ταχύτητα και η διάρκεια του φαινομένου είναι αυτά που το καθιστούν τόσο επικίνδυνο. Σύμφωνα με την NWS, ακόμα και ένα κύμα 1-2 μέτρων μπορεί να προκαλέσει:
-
Πνιγμούς
-
Καταστροφή υποδομών
-
Σοβαρές ζημιές σε κατοικίες, λιμάνια και καλλιέργειες
Χαβάη και Αλάσκα σε επιφυλακή
Ήδη στη Χαβάη, τσουνάμι 1,2 μέτρων καταγράφηκε από τον μετρητή στη Haleiwa. Τοπικές αρχές ενεργοποίησαν σχέδια εκκένωσης, ενώ σε περιοχές με στρατιωτικές βάσεις, άνοιξαν περάσματα για ταχεία απομάκρυνση κατοίκων.
Χρήσιμες συμβουλές ασφαλείας
-
Αν υποχωρήσει ξαφνικά η θάλασσα, απομακρυνθείτε άμεσα.
-
Μην πλησιάζετε την ακτή μετά το πρώτο κύμα – τα επόμενα μπορεί να είναι ισχυρότερα.
-
Αναζητήστε ψηλό σημείο και ακολουθήστε τις οδηγίες των αρχών.
-
Μην επιστρέψετε στην ακτή μέχρι να υπάρξει επίσημη άρση συναγερμού.
