Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις εξελίξεις στη Λιβύη και την ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής Μεσογείου, πραγματοποιείται σήμερα στην Κωνσταντινούπολη η τριμερής συνάντηση κορυφής μεταξύ της Τουρκίας, της Ιταλίας και της κυβέρνησης της Τρίπολης. Παρόντες ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Λίβυος πρωθυπουργός της Δυτικής Λιβύης Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά.
Η συνάντηση, που ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση της Τρίπολης, διεξάγεται υπό το βάρος πολιτικών αβεβαιοτήτων στη Λιβύη, ενώ συνοδεύεται από ασαφή ατζέντα και σοβαρούς γεωπολιτικούς αποκλεισμούς, κυρίως της Ελλάδας και της Αιγύπτου, παρά το μείζον ενδιαφέρον των δύο χωρών για τις εξελίξεις στην περιοχή.
Η πολιτική αποκατάσταση της Λιβύης και οι μεθοδεύσεις της Άγκυρας
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται η πολιτική μετάβαση της Λιβύης προς εκλογές, αλλά και η αναζήτηση σταθερότητας μετά από χρόνια εμφυλιακής διχοτόμησης. Η Τουρκία, ενώ διατηρεί την παραδοσιακή της στήριξη στον Ντμπεϊμπά, έχει εντατικοποιήσει τις επαφές με την Ανατολική Λιβύη και τον στρατάρχη Χαφτάρ, στοχεύοντας να αναδειχθεί σε ρυθμιστή των εξελίξεων στη μετα-σύγκρουση εποχή.
Ένας από τους βασικούς στόχους της Άγκυρας φαίνεται να είναι η επικύρωση του Τουρκο-Λιβυκού Μνημονίου περί θαλάσσιων ζωνών, το οποίο παραμένει νομικά μετέωρο και πολιτικά αμφισβητούμενο από τη διεθνή κοινότητα – ιδιαίτερα από την Ελλάδα και την Αίγυπτο.
Το Μεταναστευτικό ως κοινός παρονομαστής – Πίεση για «ειδικό ρόλο» στην Τουρκία
Κομβικό ζήτημα στη σημερινή συνάντηση είναι και το μεταναστευτικό, με τη Δυτική Λιβύη να έχει ήδη ενεργοποιήσει τουρκικά drones σε επιχειρήσεις κατά κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών στην πόλη Σαμπράθα. Ωστόσο, υπάρχουν καταγγελίες ότι οι ίδιες επιχειρήσεις χρησιμοποιούνται και για την εξουδετέρωση αντίπαλων πολιτοφυλακών, γεγονός που επιτείνει τις ανησυχίες για εργαλειοποίηση της ασφάλειας.
Ο Ντμπεϊμπά φέρεται να έχει προτείνει στη διεθνή κοινότητα – και ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση – τη δημιουργία χώρων κράτησης μεταναστών στη Λιβύη με χρηματοδότηση από την Ε.Ε. και το Κατάρ, αλλά με διαχείριση και φύλαξη από τουρκικές δυνάμεις.
Αποκλεισμοί και γεωπολιτικά μηνύματα – Σκιές στη Μεσόγειο
Η απουσία Ελλάδας και Αιγύπτου από τη συνάντηση, δύο κρατών με άμεσο ενδιαφέρον για τη σταθερότητα στην Ανατολική και Κεντρική Μεσόγειο, προκαλεί έντονο προβληματισμό για το είδος και τη σκοπιμότητα της τριμερούς πρωτοβουλίας.
Πολλοί αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι η τριμερής μπορεί να ερμηνευθεί ως τετελεσμένο διπλωματικό σχήμα που υποβαθμίζει τον περιφερειακό ρόλο χωρών με ενεργό εμπλοκή, ενισχύοντας μονομερείς επιδιώξεις και παρακάμπτοντας τις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Ερντογάν ως μεσολαβητής και υποψήφιος «εγγυητής» της Λιβύης
Η Άγκυρα επιδιώκει να προβάλει τον πρόεδρο Ερντογάν ως ενωτικό παράγοντα ανάμεσα στην Ανατολική και τη Δυτική Λιβύη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ειδική απεσταλμένη του ΟΗΕ για τη Λιβύη εργάζεται για την προετοιμασία εκλογών και την επανεκκίνηση της ενιαίας πολιτικής διαδικασίας.
