Δημοσιεύτηκε στην ψηφιακή εφημερίδα iPaper
Συνέντευξη της Νανάς Παπαδογεωργάκη, Δικηγόρου Αθηνών, Διαπιστευμένης σχολικής Διαμεσολαβήτριας
Την ώρα που πληθαίνουν τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων, ένα νέο εργαλείο για τον περιορισμό του σχολικού εκφοβισμού έρχεται να προστεθεί στη φαρέτρα εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων. Η δικηγόρος Νανά Παπαδογεωργάκη, μιλά για την σχολική διαμεσολάβηση και τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά εκπαιδεύονται ώστε να λύνουν τις διαφορές τους ειρηνικά.
Τι είναι η Σχολική Διαμεσολάβηση (ή αλλιώς η διαμεσολάβηση συνομηλίκων) ;
Αν και δεν υπάρχει μόνο ένας «εμπνευστής», η πορεία και η διάδοση της σχολικής διαμεσολάβησης στην Ελλάδα είναι το αποτέλεσμα συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών, εκπαιδευτικών, ειδικών στην κοινωνική εργασία και οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρόληψης του σχολικού εκφοβισμού.
Η σχολική διαμεσολάβηση αποσκοπεί στην επίλυση συγκρούσεων και διαφορών στο σχολικό περιβάλλον, με σκοπό τη μείωση της βίας και της επιθετικότητας. Μέσω της σχολικής διαμεσολάβησης, τα ίδια τα παιδιά με την καθοδήγηση και την εποπτεία επιμορφωμένων εκπαιδευτικών διαχειρίζονται συγκρούσεις στη σχολική καθημερινότητα.
Ασχολείστε εδώ και πολλά χρόνια με την σχολική διαμεσολάβηση. Πώς ξεκινήσατε;
Η ενασχόλησή μου με το σχολικό εκφοβισμό και τη σχολική διαμεσολάβηση ξεκίνησε από τη βαθιά πεποίθηση ότι οι μαθητές πρέπει να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που ενισχύει τον σεβασμό, την επικοινωνία και τη συνεργασία. Ως δικηγόρος και διαμεσολαβήτρια, πάντα αναζητούσα τρόπους να συνδυάσω τις νομικές μου γνώσεις με τις κοινωνικές ανάγκες των νέων. Η πρώτη μου επαφή με τα σχολεία ήρθε όταν διαπίστωσα την ανάγκη για πιο βιώσιμες λύσεις σε περιστατικά εκφοβισμού. Τα παραδοσιακά μέτρα, που επικεντρώνονταν στη τιμωρητική αντιμετώπιση, συχνά δεν παρείχαν αποτελεσματική λύση. Ξεκίνησα εκπαιδεύοντας μαθητές και δασκάλους στο πώς να χειρίζονται τις συγκρούσεις με πιο εποικοδομητικό τρόπο.
Πόσο δύσκολο είναι για τους γονείς να καταλαβαίνουν ότι το παιδί τους εκφοβίζεται στη σχολική κοινότητα;
Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο θέμα. Για πολλούς γονείς μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αναγνωρίσουν τα σημάδια ότι το παιδί τους εκφοβίζεται στο σχολείο. Συνήθως, τα παιδιά που βιώνουν εκφοβισμό δεν τον αναφέρουν αμέσως, είτε από φόβο είτε επειδή ντρέπονται, ή ακόμα και επειδή δεν θέλουν να ανησυχήσουν τους γονείς τους. Επομένως, είναι καλό και χρήσιμο τα σχολεία, μαζί με τους γονείς και τα παιδιά, να βρουν έναν κοινό τρόπο επικοινωνίας και συνεργασίας.
Υπάρχουν, όμως, προγράμματα του Υπουργείου Παιδείας για την πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού, σωστά;
Είναι χρήσιμα όλα τα σχετικά προγράμματα! Η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού, όμως, δε γίνεται με μικρής διάρκειας προγράμματα, ούτε με πιλοτικές δράσεις, ούτε πρέπει τα προγράμματα αυτά να υλοποιούνται ανάλογα με τις απόψεις του εκάστου διευθυντή. Το σχολείο οφείλει να χτίζει κουλτούρα εμπιστοσύνης ανάμεσα στα παιδιά με προγράμματα που διεξάγονται σε σταθερή βάση και δεν επηρεάζονται από τις αλλαγές στις τοποθετήσεις των εκπαιδευτικών σε κάθε σχολείο.
Είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της σχολικής διαμεσολάβησης;
Η σχολική διαμεσολάβηση δεν είναι υποχρεωτική στα σχολεία στην Ελλάδα, αν και εφαρμόζεται σε αρκετά ως προαιρετική διαδικασία. Κάθε σχολείο έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει αν θα ενσωματώσει τη διαμεσολάβηση στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Υπάρχουν εξομολογήσεις από παιδιά ή εκπαιδευτικούς που σας έκαναν εντύπωση;
Σε μία περίπτωση, κατά τη διάρκεια παρουσίασης των πλεονεκτημάτων της σχολικής διαμεσολάβησης σε ένα σχολείο, ένας μαθητής μοιράστηκε ενώπιον όλων των συμμαθητών του το εξής: πρόκειται για ένα συμβάν μεταξύ δύο μαθητών που είχαν συχνά καβγάδες στην τάξη, ένα από τα παιδιά -φαινομενικά ο πιο επιθετικός- εξομολογήθηκε ότι συμπεριφερόταν έτσι επειδή ένιωθε παραμελημένος στο σπίτι και οι γονείς του ποτέ δεν τον ρωτούσαν πώς ήταν η μέρα του στο σχολείο. Είπε χαρακτηριστικά: «Φωνάζω γιατί κανείς δεν με ακούει, ούτε στο σπίτι ούτε εδώ. Μόνο όταν κάνω φασαρία, τραβώ το ενδιαφέρον τους».
Πείτε μας λίγα λόγια για το τόσο πετυχημένο μοντέλο της Φινλανδίας.
Το φινλανδικό πρόγραμμα KiVa εξαπλώθηκε γρήγορα και έγινε αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας της Φινλανδίας, σημειώνοντας εντυπωσιακά αποτελέσματα στη μείωση των περιστατικών εκφοβισμού. Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στο σχολικό περιβάλλον, αλλά επεκτείνεται και στο σπίτι. Στους γονείς αποστέλλεται ένας οδηγός με πληροφορίες για το πρόγραμμα, ενημερωτικό υλικό σχετικά με τον εκφοβισμό, καθώς και πρακτικές συμβουλές.
Πρόκειται για ένα μοντέλο συνεργασίας εκπαιδευτικών, παιδιών και γονέων, που από την πρώτη στιγμή εφαρμογής του στόχευε στη μακροχρόνια αντιμετώπιση του φαινομένου της σχολικής βίας και του εκφοβισμού – και το κατάφερε με επιτυχία.
