Από το 2026, η μίσθωση ακινήτων στην Ελλάδα περνά επίσημα στην ψηφιακή εποχή. Η απόφαση της κυβέρνησης να συνδέσει όλες τις εκπτώσεις και επιδοτήσεις για ενοίκια με υποχρεωτικές τραπεζικές πληρωμές σηματοδοτεί μια τομή όχι μόνο στη φορολογική πολιτική, αλλά και στις κοινωνικές σχέσεις που διέπουν την αγορά κατοικίας.
Η απόλυτη ιχνηλάτηση κάθε πληρωμής μεταξύ μισθωτών και ιδιοκτητών δεν αφορά απλώς τη φοροδιαφυγή. Αποτελεί πολιτική επιλογή με βαθιές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες, τόσο για τους πιο ευάλωτους όσο και για τους πιο συντηρητικούς χρήστες του συστήματος – ηλικιωμένους, μικροϊδιοκτήτες, μικρές επιχειρήσεις.
Το νέο πλαίσιο διαμορφώνει τριπλό φίλτρο συμμόρφωσης:
-
Ο ενοικιαστής που πληρώνει σε μετρητά χάνει την επιδότηση.
-
Ο ιδιοκτήτης που δέχεται «στο χέρι» χάνει φοροαπαλλαγές για δαπάνες.
-
Η επιχείρηση που δεν πληρώνει μέσω τραπέζης δεν αναγνωρίζει έξοδα.
Πίσω από τη φοροτεχνική αυστηρότητα, όμως, διακρίνεται μια συγκεκριμένη ιδεολογική κατεύθυνση: η κατοικία ως πλήρως διαφανής οικονομική μονάδα, υποκείμενη σε διαρκή έλεγχο και χωρίς περιθώριο άτυπων συμφωνιών, ακόμα κι αν αυτές εξυπηρετούν εκατέρωθεν ανάγκες ή δυσκολίες.
Ο ψηφιακός εξαναγκασμός, όμως, δεν αφορά όλους με τον ίδιο τρόπο. Όπως επισημαίνει και η ΠΟΜΙΔΑ, οι ηλικιωμένοι, οι χαμηλοεισοδηματίες και όσοι ζουν σε μη εξυπηρετούμενες περιοχές δεν είναι απλώς «αντισυστημικοί». Είναι πολίτες χωρίς πρόσβαση στην ψηφιακή κανονικότητα που η πολιτεία θεωρεί δεδομένη.
Παράλληλα, τίθεται ζήτημα τραπεζικής επισφάλειας. Όταν η επιδότηση και η πληρωμή περνούν υποχρεωτικά από έναν IBAN, αυτός ο λογαριασμός είναι εκτεθειμένος σε κατασχέσεις για οποιαδήποτε ληξιπρόθεσμη οφειλή. Η αποτροπή της φοροδιαφυγής δεν μπορεί να γίνεται μέσω της αφαίμαξης των πιο συνεπών.
Σε αυτό το πλαίσιο, χρειάζεται μια δικλείδα κοινωνικής δικαιοσύνης. Εξαιρέσεις για μικρά ενοίκια, προστασία των λογαριασμών πρώτης κατοικίας από κατασχέσεις και μια ενδιάμεση περίοδος «διπλής συμβατότητας» – όπου θα επιτρέπονται και οι μετρητές συναλλαγές υπό όρους – θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια μετάβαση με κοινωνική νομιμοποίηση.
Η απόφαση Πιερρακάκη δεν είναι απλώς μια τεχνική ρύθμιση. Είναι ένα ακόμη βήμα προς τον ψηφιακό έλεγχο των καθημερινών οικονομικών σχέσεων, με πρόσχημα την εξυγίανση. Το ερώτημα δεν είναι αν η ψηφιακή εποχή είναι αναγκαία, αλλά αν προχωρά με ασφάλεια, δικαιοσύνη και σεβασμό στις κοινωνικές αντιφάσεις.
Γιατί αν το e-ενοίκιο γίνει εργαλείο επιβράβευσης των τραπεζών και τιμωρίας των φτωχότερων, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι πια η παραοικονομία, αλλά η ψηφιακή ανισότητα με κρατική σφραγίδα.
