Πρόστιμο-μαμούθ ύψους 392 εκατ. ευρώ επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Ελλάδα, έπειτα από διαπιστώσεις για χρόνια παρατυπίες, ελλιπείς ελέγχους και συστηματική κακή διαχείριση ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η απόφαση αφορά την περίοδο 2016–2023 και βασίζεται σε συγκεκριμένα άρθρα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που διέπουν την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για την εποπτεία του ελληνικού μηχανισμού πληρωμών και την αξιοπιστία του απέναντι στους κοινοτικούς θεσμούς.
Γιατί επιβλήθηκε το πρόστιμο – Τι εντόπισε η Κομισιόν
Η οριζόντια διόρθωση που επιβάλλεται αγγίζει το 5% των συνολικών επιδοτήσεων για τα επόμενα έτη, ποσοστό που αυξάνεται στο 10% για συγκεκριμένα έτη και δράσεις όπως:
-
Ενισχύσεις νέων αγροτών το 2018–2020
-
Στρεμματικές ενισχύσεις του 2021 (79 εκατ. ευρώ) και του 2022 (76 εκατ. ευρώ)
Η Κομισιόν καταγράφει συστημικό πρόβλημα στην Ελλάδα, που δεν αφορά μεμονωμένα λάθη ή αγρότες, αλλά την ίδια τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ ως διαχειριστική αρχή. Η απουσία αξιόπιστων ελέγχων θεωρείται κρίσιμη και η Επιτροπή επισημαίνει ότι το ελληνικό μοντέλο παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Ποιος θα πληρώσει το τίμημα – Οι δύο πιθανές εκδοχές
Το πρόστιμο των 392 εκατ. ευρώ πρέπει να καλυφθεί. Οι πιθανές λύσεις είναι:
-
Επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς δεν εντοπίστηκαν συγκεκριμένοι αγρότες που να φέρουν ευθύνη. Αυτό θεωρείται και το πιθανότερο σενάριο.
-
Οριζόντια περικοπή 5% στις επιδοτήσεις όλων των αγροτών, κάτι που χαρακτηρίζεται άδικο και πολιτικά εκρηκτικό, καθώς θα επιφέρει έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.
Το παρασκήνιο: Η σιωπή, οι καθυστερήσεις και το “βουνό” των ελέγχων
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ε.Ε. είχε επανειλημμένα εντοπίσει αδυναμίες στην ελληνική διαχείριση και είχε ζητήσει διορθωτικές κινήσεις που δεν έγιναν ποτέ επαρκώς. Η πολιτική ανοχή, οι καθυστερήσεις στους ελέγχους και η απουσία ουσιαστικής μεταρρύθμισης του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν οδηγήσει σε αυτή την κρίσιμη εξέλιξη.
Πηγές από τον αγροτικό χώρο εκτιμούν ότι το πρόστιμο αυτό είναι μόνο η αρχή, και ότι επίκεινται νέοι καταλογισμοί για άλλες ενισχύσεις που ελέγχονται ή ερευνώνται ήδη από τα ευρωπαϊκά όργανα.
Πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις
Το πλήγμα είναι διπλό:
-
Οικονομικό, καθώς το πρόστιμο κόβει πάνω από το 20% των αναμενόμενων ενισχύσεων για το 2025 (από 1,9 δισ. ευρώ συνολικά).
-
Πολιτικό, καθώς η ευθύνη για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων «βαραίνει» διαχρονικά τις κυβερνήσεις της τελευταίας δεκαετίας και ενδεχομένως και τη νέα ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
