Η αιφνίδια παύση πυρός μεταξύ Ισραήλ και Ιράν σηματοδοτεί το τέλος ενός σύντομου, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνου πολέμου. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ως ο πολιτικός διαμεσολαβητής της ύστατης στιγμής, επιχειρώντας να μετατρέψει μια πολεμική αναμέτρηση με παγκόσμιες προεκτάσεις σε διπλωματικό θρίαμβο.
Όμως, η κατάπαυση του πυρός που ανακοίνωσε ο ίδιος κινείται σε τεντωμένο σκοινί, ενώ ερωτήματα πυκνώνουν για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της τακτικής που ακολούθησε.
Το χρονικό της ανακοπής: Από τη ρήξη στην ψυχραιμία
Η εκεχειρία, όπως παρουσιάστηκε από τον Λευκό Οίκο, είχε ήδη παραβιαστεί λίγες ώρες μετά την αρχική συμφωνία, με εκατέρωθεν επιθέσεις και δηλώσεις έντασης. Ο Τραμπ ενεργοποιήθηκε προσωπικά. Σύμφωνα με διαρροές, επικοινώνησε απευθείας με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου ζητώντας άμεση παύση των επιχειρήσεων, ακόμη και όταν εκείνος απάντησε: «Είναι ήδη αργά».
Παρά τις δυσκολίες, οι παρεμβάσεις του Αμερικανού Προέδρου φάνηκαν να λειτουργούν. Η εμπιστοσύνη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν παραμένει ανύπαρκτη, ωστόσο οι δημόσιες δεσμεύσεις και το διεθνές βλέμμα διατηρούν -έστω προσωρινά– τη συμφωνία όρθια.
Το «όχι» στην αλλαγή καθεστώτος: Στροφή 180° στην αμερικανική παράδοση
Σε μια αιφνιδιαστική κίνηση, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν επιδιώκουν αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Η δήλωση θεωρείται ιστορική, καθώς έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη μακρόχρονη στρατηγική της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή.
Η εγγύηση αυτή –αν και αμφιλεγόμενη– έστειλε μήνυμα αποκλιμάκωσης στην Τεχεράνη, αλλά πυροδότησε ανησυχία στο Τελ Αβίβ, καθώς εκλαμβάνεται ως παραχώρηση χωρίς διασφάλιση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ρωσία και Κίνα στο κάδρο: Η «ήπια» ανάσχεση των Αναθεωρητών
Η παρέμβαση των ΗΠΑ αποδείχθηκε ότι δεν ήταν μόνο στοχευμένη κατά του Ιράν. Ο Τραμπ επιδίωξε να καταστήσει σαφές προς Μόσχα και Πεκίνο ότι η Ουάσιγκτον παραμένει ο ρυθμιστής στην ευρύτερη περιοχή. Με δηλώσεις όπως «η Κίνα μπορεί να συνεχίσει να αγοράζει πετρέλαιο από το Ιράν, αρκεί να πάρει και αμερικανικό», ο Τραμπ έστειλε ένα πολύπλευρο μήνυμα ισορροπίας και οικονομικού εκβιασμού.
Η αποστολή του Ιρανού ΥΠΕΞ στη Μόσχα ερμηνεύεται από αναλυτές ως μια μορφή παραδοχής της σχέσης Ιράν-Ρωσίας, την οποία οι ΗΠΑ επιχειρούν να «ξεγυμνώσουν» διπλωματικά.
ΝΑΤΟ και επίδειξη ισχύος: Τραμπ με “νικηφόρο αέρα” στη Χάγη
Μετά την επίτευξη της εκεχειρίας, ο Τραμπ εμφανίστηκε στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ως νικητής και στρατηγικός εγγυητής. Στο περιθώριο της συνόδου, επανέλαβε την απαίτησή του για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, με πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες να συναινούν, εν μέρει εξαιτίας της εντυπωσιακής επέμβασής του στη Μέση Ανατολή.
Οι “αστερίσκοι”: Το Ιράν δεν έπεσε, το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έσβησε
Παρά τις πανηγυρικές δηλώσεις, δημοσιεύματα των CNN και New York Times ανέφεραν ότι η επιχείρηση των ΗΠΑ δεν κατέστρεψε τις κρίσιμες υποδομές του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ο Τραμπ διέψευσε με κατηγορηματικό τρόπο, αλλά η αμφιβολία παραμένει, ιδίως στο Κογκρέσο.
Εσωτερικό ρήγμα: Στήριξη Τραμπ με ημερομηνία λήξης;
Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η αμερικανική κοινή γνώμη είναι διχασμένη, με την πλειοψηφία να θεωρεί ότι κάθε στρατιωτική εμπλοκή απαιτεί έγκριση του Κογκρέσου – κάτι που ο Τραμπ αγνόησε. Παρά τον ισχυρό έλεγχο στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα, η αδυναμία επανεκλογής του αφήνει ήδη περιθώριο για εσωκομματικές αποκλίσεις, ειδικά αν η εκεχειρία αποδειχθεί εύθραυστη.
Στρατηγική ή τυχερή βολή;
Ο «Πόλεμος των 12 Ημερών» έληξε, αλλά δεν έκλεισε. Η εκεχειρία αυτή είναι το πρώτο βήμα – όχι το τέλος. Ο Τραμπ πόνταρε ψηλά: έβαλε την προσωπική του σφραγίδα σε μια επικίνδυνη κρίση και προς το παρόν κέρδισε χρόνο, αναγνώριση και επιρροή.
Όμως, ο πραγματικός αντίκτυπος αυτής της επιλογής –και αν πρόκειται για μεγαλοφυή διπλωματική κίνηση ή για επικίνδυνο στοίχημα– θα κριθεί τους επόμενους μήνες. Στην Τεχεράνη, στο Ισραήλ, αλλά και στην Ουάσιγκτον.
