Η δεύτερη επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη Λιβύη φανερώνει τη βούληση της Αθήνας να αποκαταστήσει τον διπλωματικό δίαυλο με την Τρίπολη, παρά τα συνεχιζόμενα «αγκάθια» που προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αν και οι συνομιλίες διεξήχθησαν σε θετικό κλίμα, η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει αισθητή – με την Αθήνα να ποντάρει στις νέες γεωπολιτικές της δυνατότητες και τη Λιβύη να προβάλλει τις εσωτερικές της αδυναμίες.
Η πολιτική αστάθεια της Λιβύης και το τουρκολιβυκό ταμπού
Η πολιτική ρευστότητα στη Λιβύη, σε συνδυασμό με την προσκόλληση της ηγεσίας της χώρας στο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, δυσχεραίνουν το έργο της ελληνικής διπλωματίας. Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση της Τρίπολης είναι μεταβατική και έχει ως αποστολή τη διεξαγωγή εκλογών, η στάση της απέναντι στο επίμαχο μνημόνιο παραμένει αμετακίνητη.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο λειτουργεί ως κόκκινη γραμμή για την Τρίπολη, η οποία εμφανίζεται απρόθυμη να ανοίξει ουσιαστική συζήτηση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με βάση το Διεθνές Δίκαιο – πάγια θέση της Αθήνας.
Η αποστολή της ελληνικής διπλωματίας
Ο Γ. Γεραπετρίτης συναντήθηκε με τον Λίβυο ΥΠΕΞ Ταχέρ Αλ Μπαούρ, τον πρωθυπουργό Ντμπεϊμπά και τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου, Μενφί. Στο τραπέζι τέθηκαν οι ελληνολιβυκές σχέσεις, οι θαλάσσιες ζώνες, οι μεταναστευτικές ροές αλλά και πιθανές προοπτικές οικονομικής συνεργασίας.
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ μετέφερε σταθερές θέσεις, απορρίπτοντας κάθε νομιμοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου, ενώ ταυτόχρονα πρότεινε τη διερεύνηση τεχνικής επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για την οριοθέτηση ΑΟΖ, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου.
Το «όπλο» της Αθήνας: Το Συμβούλιο Ασφαλείας
Η Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, φιλοδοξεί να χρησιμοποιήσει την ενισχυμένη διπλωματική της θέση ως μοχλό πίεσης, τόσο για να παραμείνει παρούσα στη συζήτηση για την πολιτική λύση στη Λιβύη όσο και για να ενισχύσει την παρουσία της απέναντι στην Τουρκία. Η Αθήνα επιδιώκει να ενθαρρύνει τη Λιβύη να υιοθετήσει μια πιο ισορροπημένη στάση στις σχέσεις με τρίτες χώρες, χωρίς αποκλεισμούς και μονομέρειες.
Ρηματική διακοίνωση και διπλωματική ένταση
Σημείο αιχμής αποτέλεσε η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στον ΟΗΕ, με την οποία αμφισβητείται η ελληνική δικαιοδοσία σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης. Η Λιβυκή πλευρά δικαιολόγησε την κίνηση αυτή ως αντίδραση στην ελληνική απόφαση για προκήρυξη διαγωνισμού σε ενεργειακά μπλοκ, δηλώνοντας ότι αιφνιδιάστηκε από την κίνηση της Αθήνας.
Παρότι η λιβυκή στάση παραμένει επιφυλακτική, η Αθήνα εκτιμά πως η ίδια η συζήτηση αποτελεί θετική ένδειξη – ένα «τεστ προθέσεων» για το κατά πόσο η Λιβύη είναι πράγματι έτοιμη να κινηθεί σε πνεύμα συνεργασίας.
Ο ρόλος της Τουρκίας και οι επόμενες κινήσεις
Η Τουρκία διατηρεί σημαντική επιρροή στην κυβέρνηση της Τρίπολης – κάτι που καθιστά την ελληνική προσπάθεια περίπλοκη. Η παρουσία της Άγκυρας σε στρατιωτικό, πολιτικό και ενεργειακό επίπεδο λειτουργεί ως εμπόδιο σε οποιαδήποτε απόπειρα απομάκρυνσης της Λιβύης από την τρέχουσα στάση της.
Ωστόσο, η Αθήνα επιχειρεί να ενισχύσει το διπλωματικό της αποτύπωμα μέσα από πολυμερείς επαφές και πρωτοβουλίες, αναδεικνύοντας τη σταθερότητά της και τη συμβολή της στην περιφερειακή ασφάλεια.
