Σε μια ακόμη προκλητική κίνηση που δυναμιτίζει το ήδη τεταμένο κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο, η Λιβύη κατέθεσε επίσημα στον ΟΗΕ νέο χάρτη με συντεταγμένες, διεκδικώντας υφαλοκρηπίδα που φτάνει έως τις νότιες ακτές της Κρήτης. Η ενέργεια αυτή, η οποία συνδέεται άμεσα με τις θέσεις του αμφιλεγόμενου τουρκολιβυκού μνημονίου, έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών και αμφισβητήσεων σε ό,τι αφορά τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών της περιοχής. Η Αθήνα απαντά ψύχραιμα, υποβαθμίζοντας τη νομική αξία της διακοίνωσης, ενώ επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στον δρόμο του διεθνούς δικαίου και της διπλωματικής συνέπειας.
1. Νέος Χάρτης της Λιβύης «αγγίζει» την Κρήτη
Η Λιβύη κατέθεσε στον ΟΗΕ χάρτη με συντεταγμένες που παρουσιάζουν τα εξωτερικά όρια της λιβυκής υφαλοκρηπίδας να εκτείνονται μέχρι τις νότιες ακτές της Κρήτης. Παράλληλα, μέσω ρηματικής διακοίνωσης, καλεί Ελλάδα και Αίγυπτο να αναστείλουν κάθε δραστηριότητα έρευνας ή εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην περιοχή.
2. Αθήνα: «Μονομερής ενέργεια χωρίς έννομα αποτελέσματα»
Η ελληνική κυβέρνηση υποβάθμισε την κίνηση της Τρίπολης, χαρακτηρίζοντάς την ως πάγια διεκδίκηση που έχει απαντηθεί επανειλημμένα. Ανώτατη διπλωματική πηγή υπογράμμισε πως δεν πρόκειται για κάτι νέο, ενώ δεν έχει υπάρξει έως τώρα επί του πεδίου καμία πρακτική αμφισβήτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
3. Εξωτερικό Υπουργείο: «Η Λιβύη αγνοεί το Διεθνές Δίκαιο»
Διπλωματικές πηγές του ΥΠΕΞ τόνισαν πως η διακοίνωση δεν έχει νομική ισχύ και αντιβαίνει στο Δίκαιο της Θάλασσας. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει τις θέσεις της μέσα από τις ισχυρές περιφερειακές της συμμαχίες και με απόλυτο σεβασμό στους διεθνείς κανόνες.
4. Ευθεία αμφισβήτηση της Ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας
Η νέα λιβυκή διακοίνωση απορρίπτει πλήρως τη συμφωνία ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου και χαρακτηρίζει παράνομο τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Παράλληλα, επαναφέρει τη θέση ότι τα ελληνικά νησιά –συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης– δεν δικαιούνται υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ.
5. Τουρκολιβυκός άξονας: Η «Γαλάζια Πατρίδα» επανέρχεται στο προσκήνιο
Η Λιβύη αναπαράγει πλήρως τη ρητορική και τις νομικές θέσεις του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, που είχε προκαλέσει τη διεθνή κατακραυγή. Στόχος της φαίνεται να είναι η εδραίωση μιας διπλωματικής και γεωπολιτικής γραμμής σε απόλυτο συντονισμό με την Τουρκία, στο πλαίσιο της στρατηγικής περί «Γαλάζιας Πατρίδας».
6. Η απάντηση της Ελλάδας: Διάλογος μόνο με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας
Παρότι η Λιβύη δηλώνει πρόθυμη για διάλογο, ζητά διαπραγματεύσεις στη βάση του τουρκολιβυκού μνημονίου και της λιβυκής νομοθεσίας, απορρίπτοντας ουσιαστικά κάθε πρόβλεψη του διεθνούς δικαίου. Η Ελλάδα ξεκαθαρίζει ότι ο μόνος δρόμος για επίλυση διαφορών είναι η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας.
7. Δύσκολη επαναπροσέγγιση με την Τρίπολη – Σκιά τουρκικής επιρροής
Η πολιτική αστάθεια στη Λιβύη και η επιμονή της σε θέσεις πλήρως εναρμονισμένες με την Άγκυρα καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε σοβαρή διπλωματική επαναπροσέγγιση. Το πρόσφατο ταξίδι του ΥΠΕΞ Γιώργου Γεραπετρίτη δεν απέδωσε καρπούς, καθώς το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει «ταμπού» για τη λιβυκή πολιτική τάξη.
