Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
του Δημήτρη Γιαννακόπουλου
Η ετυμηγορία του πενταμελούς Εφετείου Αθηνών της 28ης Αυγούστου 1975 για τους 20 εκ των πρωταιτίων του πραξικοπήματος και οι συνακόλουθες δίκες – την ίδια περίοδο – για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973 και τους βασανιστές της Χούντας, έκλεισαν τον κύκλο της ιστορικής προσπάθειας αποκατάστασης του Πολιτεύματος και της κοινωνικής τάξης που είχε ως αφετηρία την 2α πρωινή της 24ης Ιουλίου 1974, όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα.
Σε διάστημα 13 μηνών είχε καταφέρει να αποτρέψει τον επαπειλούμενο γενικευμένο πόλεμο με την Τουρκία και να σταθεροποιήσει σε πρώτη φάση την κυβέρνηση εθνικής ενότητας, είχε οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές πρώτα και σε δημοψήφισμα λίγες εβδομάδες αργότερα επιλύοντας και το Πολιτειακό, ενώ τον Ιούνιο του 1975 η Βουλή ψήφισε το νέο Σύνταγμα το οποίο παρέμενε αθεώρητο – με μικρές μόνο μεταβολές – από το 1911.
Οι στασιαστές είχαν ήδη απομακρυνθεί από το στράτευμα, οι περισσότεροι μάλιστα ήταν εκτοπισμένοι στην Τζιά, παρά ταύτα διατηρούσαν ακλόνητες σχέσεις με τους κρατικούς μηχανισμούς σε όλο το φάσμα.
Ο Κ. Καραμανλής, πηγαίνοντας στο έως τότε ιστορικό δεδομένο, δηλαδή στις εκτελέσεις πολιτικών και στρατιωτικών (δίκη των έξι 1922, κινηματίες 1935, στρατοδικεία κατά τον Εμφύλιο του 1946-1949, δίκες Μπελογιάννη, Πλουμπίδη 1952 και 1953), επέλεξε την οδό της δίκαιης κρίσης μέσω των πολιτικών δικαστηρίων, σεβόμενος τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων, θυμάτων και θυτών.
Οι υποβληθείσες από τον Σεπτέμβριο του 1974 προσφυγές λοιπόν των πολιτών, όπως του Αλ. Λυκουρέζου, εναντίον των Χουντικών ερευνήθηκαν ενδελεχώς, η δικογραφία δομήθηκε κατ’ αδιαμφισβήτητο τρόπο και το δικαστήριο, συνεδριάζοντας από τις 28 Ιουλίου έως τις 23 Αυγούστου 1975, κατέληξε στη θανατική καταδίκη των Γ. Παπαδόπουλου, Στ. Παττακού και Ν. Μακαρέζου, επιβάλλοντας ισόβια δεσμά στον Δ. Ιωαννίδη και 14 ακόμη συνεργούς τους.
Λίγες μέρες αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1975, ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε επίσης σε διάστημα εβδομάδων, η κύρια δίκη των βασανιστών που κατέληξε στην καταδίκη 37 κατηγορουμένων με ποινές από 17 έως 23 έτη. Και τέλος, μεταξύ Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 1975 έλαβε χώρα η ακροαματική διαδικασία για τη «δίκη του Πολυτεχνείου» όπου κατέθεσαν 350 μάρτυρες και επιβλήθηκαν ποινές ισοβίων στους Δ. Ιωαννίδη, Στ. Βαρνάβα και Ν. Ντερτιλή, 25ετής κάθειρξη στον Γ. Παπαδόπουλο και 4 ανώτατους αξιωματικούς καθώς και μικρότερες ποινές σε 18 ακόμη.
Παράλληλα διεξάγονταν κι άλλα σχετικά δικαστήρια στην Αθήνα, τη Χαλκίδα και την Πάτρα σε βάρος στρατιωτικών της ΕΑΤ – ΕΣΑ και αστυνομικών, τα οποία επίσης είχαν ολοκληρωθεί σε σύντομο διάστημα με την καταδίκη των υπαιτίων (Μάλλιος, Μπάμπαλης, Κραβαρίτης, Καραπαναγιώτης κ.τ.λ.).
Η σκοτεινή περίοδος 1967-1974 είχε κλείσει κι η επόμενη μέρα ξεκινούσε πάνω σε στέρεα δημοκρατική βάση. Μπορεί να διατυπώθηκαν αμφιβολίες για τον αριθμό των κατηγορουμένων ή τις ποινές, ωστόσο κανείς δεν αμφέβαλε για την ορθή και γρήγορη τήρηση των κανόνων.
Το οδυνηρό παρόν
Σήμερα, δύο χρόνια μετά τη δολοφονία του 29χρονου οπαδού της ΑΕΚ Μιχάλη Κατσουρή (7/8/2023), όχι μόνο δεν έχουν εντοπιστεί ο φυσικός και οι ηθικοί αυτουργοί του αποτρόπαιου εγκλήματος, αλλά ούτε ενδιαφέρεται κανείς για τους 105 χούλιγκαν της κροατικής ομάδας που είχαν προφυλακιστεί επί 4μήνου, αφέθηκαν ελεύθεροι και εξαφανίστηκαν! Η δε δικογραφία με τους εμπλεκόμενους αξιωματικούς της ΕΛ.ΑΣ. αρχειοθετήθηκε τον περασμένο Απρίλιο, αφού πέραν των άλλων το κύριο μέρος της υπόθεσης παρέμενε αδιερεύνητο.
Τα Τέμπη
Όσον δε για τη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών με τα 57 θύματα, η έρευνα παραμένει ανοιχτή 2,5 χρόνια μετά τη σύγκρουση των τρένων το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023 και πρόκειται να ολοκληρωθεί – σύμφωνα με τις τελευταίες διαρροές – έως τα μέσα Σεπτεμβρίου για να ξεκινήσει το δικαστήριο την Άνοιξη του 2026. Επιπλέον, τις τελευταίες ημέρες απορρίπτονται διαδοχικά αιτήματα συγγενών για να γίνουν εκταφές σορών ή να εξεταστούν τμήματα του μοιραίου τρένου που εκτιμούν ότι κλονίζουν τα «αντιφατικά» πορίσματα κρατικών πραγματογνωμόνων για τη σχέση της πυρόσφαιρας με τα έλαια σιλικόνης. Ακόμη αναμένεται πόρισμα από τη Γερμανία για την πυρασφάλεια του τρένου, όμως υπάρχουν και πολλά ερωτήματα για τις δύο τελευταίες γνωματεύσεις πραγματογνωμόνων που έχουν ενταχθεί στη δικογραφία.
Μισό αιώνα νωρίτερα τα ελληνικά δικαστήρια έκριναν μια ολόκληρη εποχή διάρκειας 7 ετών σε διάστημα μηνών. Σήμερα, με τις τόσες τεχνολογικές δυνατότητες, το επιπλέον θεσμικό οπλοστάσιο, τους ακριβέστερους κώδικες και το υψηλότερο επίπεδο κατάρτισης των λειτουργών της Δικαιοσύνης και της δημόσιας ασφάλειας, η απόδοση του Δικαίου αποτελεί ζητούμενο και διεκδικούμενο.
