Δημοσιεύτηκε στην έντυπη εφημερίδα Today Press
της Αγάπης Κόρμπε*
*Οικονομολόγος/Διεθνολόγος, με εξειδίκευση στην Πολιτική Επικοινωνία & τα Media
WARNING: Αν βλέπετε αυτό το άρθρο, κανένας Οβραίος δε με απήγαγε. Ούτε με μπουγέλωσαν, ούτε με κέρασαν σάντουιτς.
Ήταν ένα μικρό καράβι, ήταν ένα μικρό καράβι… που ήταν α-α-αταξίδευτο.
Η επικαιρότητα μας χάρισε άλλη μια σκηνή που μόνο η Μεσόγειος ξέρει να σερβίρει: πλοιάρια της Global Sumud Flotilla, φορτωμένα με ανθρωπιστική βοήθεια για τη Γάζα, αναχαιτίστηκαν από το Ισραήλ σε διεθνή ύδατα. ΦΥΣΙΚΑ, δε θα έλειπαν δραματικά βιντεάκια από Έλληνες ινφλουένσερ-ακτιβιστές: «Αν βλέπετε αυτό το βίντεο, με έχουν απαγάγει. Ζητήστε μας πίσω». Μόνο που η συνέχεια θύμιζε περισσότερο Survivor παρά θρίλερ: μπουγέλο, στέγνωμα, σάντουιτς και νερά. Δηλαδή, αν το καλοσκεφτείς, το πιο σκληρό ήταν το catering.
Και κάπου εκεί, η ιστορία έγραψε το πιο κυνικό της ερώτημα: τι περίμεναν;
Να σπάσουν τον αποκλεισμό με καΐκια; Nα τους πουν «ω, παρακαλώ, περάστε, αφήστε τα πακέτα και πάμε μια βόλτα στο Τελ Αβίβ»; Ναι, είναι ρομαντικό. Ναι, το like στο Facebook θα το πάρεις. Αλλά στο τέλος, θα σε μπουγελώσουν, θα σε στεγνώσουν, και θα σου δώσουν και lunchboxάκι για τον δρόμο.
Είναι λίγο σαν να πας με πατίνι στην Αττική Οδό και να περιμένεις να σε χειροκροτήσουν οι οδηγοί. Στην καλύτερη, θα σε μουντζώνουν. Στη χειρότερη, θα σε μαζεύουν με σφουγγαρίστρα.
Η αναχαίτιση του στολίσκου, είναι τυπικά «νόμιμη», αφού ο αποκλεισμός της Γάζας είναι δηλωμένος και εφαρμόζεται χρόνια. Μόνο που όταν βγάζεις φρεγάτες για να σταματήσεις καΐκια με σακιά πατάτες και ανθρωπιστές με GoPro, το μήνυμα δεν είναι ισχύς και ασφάλεια, αλλά δυσανάλογη εμμονή. Το νόμιμο δεν είναι πάντα και λογικό, ούτε ηθικό. Και το χειρότερο: εκεί που το δίκαιο θα έπρεπε να δίνει κύρος, μοιάζει τελικά να δίνει άλλοθι σε μια πολιτική που ακόμη κι αν είναι νόμιμη, καταγράφεται διεθνώς ως απάνθρωπη.
Ο ακτιβισμός έχει τη δική του ομορφιά, την πίστη στο αδύνατο, το πάθος να σταθείς απέναντι στον γίγαντα με τη σφεντόνα του Δαβίδ. Αλλά η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: απέναντι δεν έχεις κάποιον Γολιάθ με πέδιλο, αλλά ένα κράτος με στρατό, στόλο, drones και την ψυχραιμία ενός λογιστή. Δεν συγκινείται από πανό, ούτε από βίντεο με ουράνια τόξα στο TikTok. Ο ακτιβισμός, για να έχει βάρος, χρειάζεται στρατηγική. Αλλιώς, μένει στο επίπεδο «influencer activism»: ωραίο για story, κακό για αποτέλεσμα. Γιατί άλλο το story-line κι άλλο η πραγματικότητα που έχει φρεγάτες και γεωπολιτικούς υπολογισμούς.
Κι όμως, αυτή η αφέλεια δεν περιορίζεται στη Γάζα. Είναι η ίδια αφέλεια που έχουμε κι εδώ. Η Ελλάδα είναι γεμάτη μικρές φλοτίλες αφέλειας:
Όπως όταν περιμένουμε κάθε Σεπτέμβρη στη ΔΕΘ ότι θα βρέξει λεφτά, ή ότι αν αλλάξουμε το λογότυπο ενός υπουργείου, θα αλλάξει και η λειτουργία του.
Το πιο καυστικό στοιχείο είναι πως όλοι ξέρουμε το τέλος πριν παιχτεί η παράσταση. Όταν βλέπεις πλοιάρια να κατευθύνονται στη Γάζα, ξέρεις ότι θα κοπούν στη μέση της διαδρομής. Όταν ακούς «μεταρρυθμίσεις», ξέρεις ότι θα μείνουν στα χαρτιά. Όταν ακούς για «ψηφιακό κράτος», ξέρεις ότι θα σου ζητήσουν πάλι χαρτί από το ΚΕΠ.
Αλλά επιμένουμε. Γιατί η αφέλεια έχει και μια δόση παρηγοριάς: το να πιστεύεις σε κάτι που δεν θα γίνει ποτέ, είναι πιο εύκολο από το να κοιτάξεις κατάματα αυτό που ήδη συμβαίνει.
Συμπέρασμα;
Ο ακτιβισμός στην Ανατολική Μεσόγειο θυμίζει τουρίστα στη Μύκονο: βγαίνει με στρώμα φλαμίνγκο, βουτάει στα βαθιά και μετά απορεί που τον μαζεύει το λιμενικό.
Και κάπως έτσι, η φλοτίλα έγινε viral όχι γιατί έσπασε αποκλεισμό, αλλά γιατί θύμισε σε όλους μας το τραγούδι: ήταν ένα μικρό καράβι, που ήταν αταξίδευτο. Ένα καράβι που αντί για ηρωικό έπος, γύρισε με το catering του αντιπάλου.
